Jedna wycieczka a tyle wspomnień.

 

Posprzątałam meble ogrodowe i zrobiłam porządek z meblami na tarasie- poskładane czekają na wiosnę. Usunęłam begonie jednoroczne z grządki obok chodnika do domu i wszystkie jednoroczne z doniczek sprzed domu. Pozostały jeszcze jednoroczne na dużym tarasie. Przez trzy dni były rankami porządne przymrozki, kwiaty zmarniały. O tej porze to normalka. 

 

Fragment Puszczy Pszczyńskiej.

W sobotę odwieźliśmy szerszenia na zimowe leże do warsztatu kolegi motocyklisty. Jaskół jechał na skuterze przodem, ja z Bezą zabezpieczałyśmy, moim fordzikiem, tyły. Było mglisto, miejscami słaba widoczność, a miejscami świeciło słońce. Nie lubię takiej szarpanej jazdy- raz wolno, potem szybko. Beza zachowywała się wspaniale. Ona bardzo lubi jazdę samochodem. Siedziała cichutko na tylnym siedzeniu i oglądała świat przez okno. Z powrotem samochód prowadził Jaskół. Przystanęliśmy na chwilę przy mojej pierwszej leśniczówce. 

Widok z dębiny.
 

W dębinie, naprzeciwko leśniczówki, tam, gdzie zatrzymywały się kiedyś cygańskie tabory, jest teraz elegancki parking z wiatami. 

 Tablica z zaznaczonym rewirem leśnym, należącym do Nadleśnictwa w Kobiórze. Fotografia żubrów, które są symbolem tych terenów.

Parking wcale mnie nie ucieszył. Zadbany, ale ja wolałam to, porośnięte rzadką trawą, klepisko pod starymi dębami. Od parkingu, w stronę Pszczynki, przez las, idzie teraz szeroka droga. 

 

Kiedyś wąska ścieżka między koleinami, teraz zamieniona w ścieżkę rowerową. Kiedyś pędziliśmy ścieżką krowy na łęgi nad Pszczynką, teraz ten numer by nie chwycił. Obiecaliśmy sobie wrócić w to miejsce wiosną, by jednak trasę nad Pszczynkę zaliczyć. 

Zrobiłam kilka zdjęć wyremontowanego budynku (własność prywatna)- cieszę się, że nie popadł w ruinę. 

 Obejście zadbane, a obok szczytowej ściany domu, stoi studnia- ta sama, którą pamiętam z dzieciństwa. Jednak ona wyglądała inaczej- było ocembrowanie (to zostało), nie było daszka, a kołowrót był grubszy. Obok studni rósł ogromny krzak tawuły, która miała jesienią strasznie ostre owocniki. Moja sister, złośliwiec, rwała te owocniki i wrzucała mi za kołnierz. Nie było żywopłotu z tui, płot był z drewnianych sztachet (taka sama brama i furtka), a przed domem, od strony drogi, rósł ogromny świerk srebrzysty.  Na zdjęciu widać na drodze zaznaczone miejsce- przystanek autobusowy. I tu też mam fajne wspomnienie. Mieliśmy owczarka niemieckiego, który wabił się Ari. Bardzo inteligentny pies i wyszkolony obronnie. Ari miał  bzika na punkcie jazdy autobusem. Urywał się z domu, stawał na przystanku w stronę wsi- podjeżdżał autobus, otwierały się drzwi, Ari wsiadał i jechał do centrum. Tam wysiadał, przechodził na drugą stronę ulicy, na przystanek, podjeżdżał autobus, otwierały się drzwi, Ari wsiadał i wysiadał na przystanku przed domem. Wszyscy kierowcy autobusowi znali Arego, a to, co Ari robił we wsi, zaobserwował nasz "wujek"- gospodzki (miał gospodę w centrum wsi przy przystanku), który cały proceder z wsiadaniem do autobusu w stronę domu, zauważył. Nie wiem, co z psem się stało, ale do drugiej leśniczówki już się z nami nie przeprowadził. Był kochany przez wszystkich i pewnie umarł ze starości.

Patrząc na dach, widać, że to dwa budynki "w jednym". I tak było, kiedy tam mieszkałam. Cześć lewa to leśniczówka, część prawa to mieszkania robotników leśnych. W dawnych latach ściany budynku były szare, a na dachu była dachówka betonowa. W dachu nie było okien i nie było tych okien w szczycie na piętrze- tam był strych. I tam mieszkały sowy, czasem nocą było je słychać.

 Widoczne dwa okna od frontu, były w pokoju jadalnym- pokój zimny jak diabli, wyłączony z użytku, bo wtedy paliło się w piecach, a przebywało się przez większość dnia w kuchni. Nie było powodu palić w jadalni, ponieważ nie było to miejsce do codziennego przebywania. W jadalni przyjmowało się gości i tam stawiało się choinkę na BN oraz odbywały się w niej spędy i uroczystości rodzinne. Jadalnia była duża, ale dosyć ciemna i było w niej czuć grzybem.

Kuchnia miała okna od podwórza. Od podwórza była również weranda z ściankami z listewek (ażur), ułożonych w rąby. Taka typowa śląska weranda, gdzie było główne wejście do domu. W tej leśniczówce nie było łazienki, wygódka była na placu przy chlewie- tradycyjnie i po wiejsku, ale nie przypominam sobie byśmy z tego powodu jakoś specjalnie cierpieli i chodzili niedomyci oraz w brudnych ciuchach.

 

Na tym zdjęci widać cały front budynku. Dwa okna graniczące z drugim to okna sypialni. Kiedy ja się urodziłam (jako druga), mama postawiła w sypialni przepierzenie i miałyśmy z siostrą mały wąski pokoik z jednym oknem (to bliżej środka domu). Stało  w nim piętrowe łóżko i wąskie biurko dla siostry, bo ona prędzej zaczęła chodzić do szkoły. Z prawej strony widać dęby w puszczy. Pod tymi dębami, na skraju ogródka, stała huśtawka- dwa bardzo wysokie bale wmurowane w ziemię a z poprzecznego zwisały długie liny i na nich umocowana deseczka. Moja ciotka, wtedy podlotek (dużo młodsza od mamy) stawała na tej deseczce i huśtała się tak wysoko, że mi dech zapierało, kiedy na te ewolucje patrzyłam. Ale ja wtedy byłam bardzo mała i wszystko wydawało mi się ogromne.

Na tym zdjęciu widać budynek gospodarczy. Pamiętam jak go stawiali. Wtedy to była taka podmurowana szopa. Na dole była piwnica, nad piwnicą stryszek na siano, dach był pokryty papą. W tym pomieszczeniu, w sianie buszowało pełno królików. Zresztą króliki ganiały po całym podwórku gospodarczym, bo nie miały klatek. Wtedy szopy nie było widać z ulicy. 

Przy tej szopie zginęła moja ulubiona Psiusia- jamniczka. Jakiś baran kierowca, nie zauważył psa i na niego najechał. Jamniczka na krótkich nóżkach nie miała szans. Nie widziałam tego momentu, ale widok martwego jamnika do dziś mam przed oczami. Dostałam drugą jamniczkę- nazwałam ją tak samo, ale ta też zginęła śmiercią tragiczną. Nie będę opisywała. Jest ciągle we mnie bunt i wściekłość na ojca, bo to on był przyczyną. 

Tam, gdzie stoi samochód był płot oddzielający ogród od podwórza gospodarczego. Wzdłuż niego rosły krzaki bzu.  Rosły na całej długości płotu, od skraju puszczy aż do płotu dzielącego posesje z domem dla robotników. Teraz przed domem są trawniki, ale mama miała w tym miejscu grządki kwiatowe.
 

W tym miejscu zmieniło się najbardziej. Specjalnie poszłam zrobić zdjęcie. Widać na nim pnie. Kiedyś rosły tu ogromne dęby. Pamiętam je jako już bardzo stare. One tworzyły klimat osady leśnej-  z trzech stron puszcza, z czwartej stare dęby. Droga teraz szutrowa, była drogą polną, którą jeździły wozy i traktory z drewnem. Oczywiście pełna kolein, często wypełnionych wodą. Po prawej stronie, od drogi, rozciągały się ogromne przestrzenie pól. Przy tej drodze rodzice mieli pole i mama miała warzywnik oraz posadzono sad. Były tam też ule. Pamiętam, że kiedyś przyjechał ktoś do nas i mama chciała ten sad pokazać. Było po deszczu, wisiała mgła, ja szłam w gumiakach, ale i tak miałam całe nogi mokre, bo trawa sięgała mi do pupy- może miałam z cztery, pięć lat. Jakie to momenty człowiek pamięta, aż sama się uśmiecham do tych wspomnień. A swoją drogą zastanawiam się, jak oni ten sad i warzywnik oraz ule zabezpieczyli przed dziką zwierzyną, bo płotu nie pamiętam, a dzików i saren, chętnych na łatwe żarełko było sporo.

 Najbliższy dom stał, w stronę wsi, w odległości kilometra, a do centrum było półtora kilometra. Teraz po prawej stoi duży dom, a przy nim budynki gospodarcze. Jakby popatrzeć w stronę wsi, to też już sporo budynków stoi. Ale leśniczówka nie jest już leśniczówką od wielu lat. Kiedy się wyprowadzaliśmy, w lesie, jakieś dwieście metrów od tej, budowano już nową (stoi i pełni funkcję do dzisiaj). Z jakichś przyczyn rodzice nie chcieli poczekać- rozumiem, że stary ciasny dom im nie wystarczał i chcieli czegoś bardzie nowoczesnego, suchego oraz ciepłego, jednak po co ten pośpiech? Znaleźli leśniczówkę na samym południowym skraju powiatu pszczyńskiego, blisko granicy z cesarskimi. 

Droga do Pszczyny przez puszczę (6 kilometrów przez las). Za znakiem, po lewej stronie jest droga do nowej leśniczówki. Ta to w fajnym miejscu jest wybudowana. Dookoła puszcza, ale nie wiem, czy wytrzymałabym w tym miejscu- ono jest podmokłe, blisko leśny staw i Pszczynka- spotkania ze żmiją pewnie są często. Brrrrrr... 
 

Takiego lasu mi brakuje, a raczej lasu blisko domu bardzo mi brakuje. Mój lasek jest tylko namiastką, a mnie brakuje takiego momentu, kiedy otwieram furtkę ogrodową i już jestem w dużym lesie. Miałam tak długo, a potem.... dorosłam i ciągle zmieniałam miejsca zamieszkania. 

 Dębina się zmieniła, wieś się zmieniła, leśniczówka się zmieniła- 64 lata temu opuściliśmy to miejsce. Byłam mała, ale trochę miejsc zapamiętałam. Zapamiętałam też wrażenia jakie mi, w różnych okolicznościach, towarzyszyły. To siedzi w człowieku i czasem one, wraz ze wspomnieniami, wracają. Mam świetną pamięć wzrokową oraz geograficzną- zamykam oczy mogę opisywać, co się gdzie znajdowało lub znajduje. I tam też, robiąc zdjęcie pni po ściętych ogromnych dębach, „zobaczyłam” je- wtedy już bardzo stare, z konarami grubymi i już wtedy bardzo grubymi pniami. A patrząc na skraj dębiny, „zobaczyłam”, ogromny stary kasztan, pod którym jesienią zbieraliśmy koszami kasztany do wykarmienia zwierzyny leśnej. Gdybyśmy tam, w tej dębinie, posiedzieli dłużej, to pewnie „zobaczyłabym” też te cygańskie wozy. Tam ich nie „widziałam”, ale jak to teraz piszę, to je mam przed oczyma. Coraz częściej łapię się na tym, że lubię wspominać miejsca, w których przebywałam. Nie znoszę wspominać ludzi, raczej takie wspomnienie nie wpływają dobrze na moje emocje. Generalnie czuję się dobrze bez nich tzn. i wspomnień o ludziach, i związanych z tym emocji. 

Wróciłam po latach w to miejsce, wróciłam po latach do drugiej leśniczówki, popatrzyłam i... żadnych uniesień, żadnych sentymentalnych wzruszeń, żadnego ganiania i okrzyków w stylu: „tu było....”, „tu rosło...” . Nie znaczy to, że nie zarejestrowałam zmian, ale to było ot takie- "coś było a teraz nie ma lub jest inne". Czasem tylko sobie pomyślałam, że niektóre miejsca były ładniejsze i bardziej zadbane, albo miały sens, kiedy tam mieszkaliśmy. Jednak to też było takie mgnienie. Przy pierwszej leśniczówce i obecnej teraz  nowej Puszcza Pszczyńska nadal istnieje, rośnie piękna, nieruszona, przy drugiej leśniczówce las wycięli, zmasakrowali... napiszę może kiedyś i pokażę zdjęcia, jak można spaskudzić las.

Szrszenia przywieziemy, kiedy zrobi się ciepło i rozpocznie się sezon motocyklowy. 

Pamięć i wiedza.

 

Napisałam post o Zaduszkach słowiańskich, a potem uznałam, że tak w sumie, to po co ten post wieszać. Kto ma wiedzieć, ten już wie, kto nie chce wiedzieć nie przeczyta, albo przeleci znudzonym wzrokiem po treści i wyjdzie w inne strony blogosfery.

Wiedza w blogosferze nie jest tak bardzo pożądana, jak ploty i magiel.

Niemniej Zaduszki są dla mnie tym właściwym świętem zmarłych i dla mnie jest to dzień ważniejszy od Dnia Wszystkich Świętych, o ile jest w ogóle ważny, bo od dawna już w tych dniach nie chodzę na cmentarz tutaj we wsi i nie jeżdżę na cmentarze, na których są groby rodziny z jednej i drugiej strony rodzicielskiej. O tamte groby dbają ich najbliżsi, o groby tutejsze dbam, ale w ciągu roku. Nic na siłę. W święto nie chodzę i nawet te przepiękne łuny, nad obu cmentarzami wiejskimi, nie są w stanie mnie wyrwać z domu.

W przyszłym tygodniu pójdę i posprzątam- zabiorę wszystko niepotrzebne do domu. Dwa lata temu Rada parafialna zadecydowała, że likwiduje się kontenery, bo zbyt dużo wiernych kosztuje wywożenie śmieci z cmentarza. Śmieci zabieramy do domu i słusznie. Nie ma przepełnionych kontenerów, nie walają się po cmentarzu plastikowe kwiatki, czy reklamówki, które wiatr „wyrwał” z kontenerów, nie ma obok nich porozbijanych zniczy. Każdy zabiera to, co przyniósł. My wyrzucamy takie śmieci do zmieszanych i jest święty spokój. Czy to zmniejszyło ilość i jakość ozdóbek nagrobnych? Nie wiem, ale ile kto decyduje się położyć na płycie, tyle musi zabrać.

Pamięć, tylko pamięć jeszcze dla mnie się liczy, a tę ma się w sobie. Jednak i pamięć powoli gubi się w domysłach, bo co przypomnę sobie jakieś fakty, to okazuje się, w powiązaniu z nową wiedzą, że to nie było tak, że było inaczej, a ta osoba nie była taka, jak mi się wydawało, a była jednak inna. Inna i to często niekoniecznie pozytywna. 

 Grzebię czasem w tej pamięci, ale też już coraz mniej. Nawet dalsi przodkowie coraz mniej mnie interesują. No bo co mi z tego przyjdzie, że dokopię się do praprapradziadka i do wiedzy, że był np. chłopem na kilku morgach lub szlachcicem zagrodowym? Nie ma we mnie potrzeby błyszczenia i podkreślania, że ja z chłopów czy szlachty. Co to obecnie zmienia? A moje samopoczucie nie zleży od tego- i tak na nie wpływa życie tu i teraz.

A z drugiej strony, czasem odzywa się we mnie chęć porządnego poukładania sobie kolejności tych przodków- kto, gdzie, z kim, kiedy. Pokolenie moich rodziców było jakieś „milczące” w tych sprawach. Kogo pytam z moich rówieśników lub, w przybliżonym wieku znajomych, tak samo stwierdzają- ich rodzice mało o przeszłości i przodkach mówili. Oni też mają nikłą wiedzę na ten temat, bo nie wypytywaliśmy tak samo, jak i teraz nastolatki nie pytają. Nie pytaliśmy rodziców, nie pytaliśmy dziadków, oni nie mówili nie pytani. Moje dzieci też nie pytają, a ja nie mówię niepytana. Widocznie takie są pokoleniowe prawidłowości, a potem jest zbyt późno, by się czegoś dowiedzieć.

 Taka np. wiedza- zawsze myślałam, że siedlisko mojego pradziadka było jego własnością dziedziczoną po rodzicach (moich prapra...), a z tego, co się niedawno dowiedziałam, wynika, że ziemię wniosła w posagu, jego druga żona, a ta ziemia był dzierżawiona od Komory Cieszyńskiej (własność cysorza Franza Jozefa). Czy rodzina mojej prababki ją wykupiła, czy wykupili ją moi pradziadkowie już jako małżeństwo, tego nie wiem, ale być może to ostatnie, bo siedlisko pozostaje w rękach rodzinnych do dziś- nie zostało uwłaszczone po II wojnie, co zrobiono z ziemiami Komory. 

 Zrobiła się niesamowicie kolorowa jesień, ale kolory szybko znikają- mnóstwo liści już na ziemi, mnóstwo drzew już bez liści. 

W ogrodzie martwa sierpówka- cała. Musiał ją jastrząb upolować, jednak z jakieś przyczyny zostawił w całości na ziemi. Nie zdążył wypierzyć i nie zdążył porwać truchła. Coś musiało go spłoszyć, a potem już po łup nie wrócił. Wyrzuciłam ptaka za płot na pole po kukurydzy, bo z tej strony już ścięta. Przyjechał traktor pole zaorał i zaorał truchło ptaka. Wszystko tak, jak powinno być. No nie, nie tak powinno być- upolowany przez drapola gołąb, powinien być przez niego zjedzony skoro już się stało. Jedno ogniwo łańcucha pokarmowego wypadło i zostało pogrzebane. Dosłownie. 

 

Kosy żerują na cisach, na jarząbach, wyjadają ostatnie owoce. Konkurencję robią im wiewióry, które też lubią owoce jarząba. Łażą po tarasach z orzechami w pyszczorach, potem zbiegają na trawnik i te orzechy zagrzebują gdzie popadnie. Jednak mieszkają na strychu, a oprócz tego lokum, mają kilka gniazd w wierzchołkach drzew.

Kupiliśmy drugą tonę groszku węglowego do CO. Pierwsza starczyła na 6 tygodni, ale temperatury są jeszcze dosyć wysokie. Nadal chwalę sobie minimalizm w obsłudze pieca i to stałe ciepło w domu.

Beza złapała zapalenie drugiego ucha- pierwsze jest już dosyć wyleczone. Nadal trzeba zakraplać- tym razem oboje uszu. Zastrzyk odpada, za słabe ma serce.

Obejrzałam Zgromadzenie Ogólne Trybunału Konstytucyjnego pod przewodnictwem sędzi Anny Korwin- Piotrowskiej. Pomijając merytoryczne sprawy, które też są interesujące oraz podane przez sędziów profesjonalnie, to naprawdę miło było posłuchać przepięknej polszczyzny w wykonaniu pani sędzi oraz pozostałych sędziów Trybunału. 

 Nie uciekam od tych tematów, od tego, co teraz się dzieje, bo to trzeba wiedzieć, trzeba znać, by sobie wyrobić opinię, w miarę obiektywną. I im więcej wiem, tym bardziej jestem zdziwiona tym, jakie pierdoły ludziska piszą, a nie wysilą się, by gruntownie sprawę prześledzić. Same mundroki są w narodzie.

Zauważyłam też, że sporo ludzi lubi żyć w bagienku językowym i popisywać się niechlujnym słownictwem spod budki z piwem, wręcz grypserą. Przerażające jest to, że mają na takie zachowanie pełne przyzwolenie.

Wiem, że kilkakrotnie tu już pisałam o „szkalowaniu” języka, ale wydaje mi się, iż takich uwag nigdy dosyć. I wiem, że mało kto się moimi słowami przejmuje, a co... wolno mu mówić, jak chce, kto mu zabroni... no właśnie...kto mu zabroni być prostakiem oraz niechlujem językowym, no kto?

Nie jestem purystką i też denerwuje mnie nadpoprawność językowa, ale dziwi mnie traktowanie języka jak rynsztoka, gdzie można wszystkie ściepy słowne wrzucać po to tylko, by w jakiś sposób zaistnieć, zabłyszczeć, być "oryginalnym". I pomyśleć, że tak niedawno, bo może ze 100 lat temu ktoś taki byłby dotknięty ostracyzmem za "niszczenie"/zaśmiecanie/lekceważenie języka polskiego.

 PS.     Zdjęcie na winiecie nie jest poprawiane. Takie zrobiłam i takie wkleiłam, niesamowite kolory wyszły.

Odloty

 

Przesuwam zamieszczanie tego posta na blogu, przesuwam... Napisany tydzień temu a może i ciut wcześniej, jakoś nie potrafi się znaleźć oficjalnie. Brak ochoty, zniechęcenie, teraz jeszcze angina- skutecznie wyhamowują publikowanie.

Trzy inne, też już gotowe, nadal czekają w kolejce.

Odloty.

Nie, nie te psychiczne, czyli popularne „schizy”. Takie tematy raczej mnie nie interesują, chociaż spotykam się z takimi „odjazdami”, że głowa boli.

Chodzi o ptasie odloty, które trwają od września.

Najpierw odleciały bociany- tego nie widziałam, bo nie mam możliwości obserwować sejmików bocianich.

Potem odleciały jaskółki- koniec września był.

 

Na początku października szpaki zebrały się w gromadę, usiadły na przewodach i debatowały głośno. Pewnie ustalały trasę przelotu. Cały dzień się kłóciły, robiły harmider, a potem nagle stado się zerwało i od tego momentu już nie było szpaków widać w ogrodzie. 

 

W poprzedni piątek widziałam lecące wysoko żurawie. Całe stado. Nie spodziewałam się, że jeszcze przelatują. Myślałam, że już wszystkie odleciały. Podniosłam głowę, by spojrzeć z której strony nadlatuje samolot, a tu taka niespodzianka. Ptaki były duże i skrzydłami machały dosyć wolno, majestatyczne, dlatego myślę, że to żurawie. Nie słyszałam ich klangoru- były bardzo wysoko. Nie były to dzikie gęsi, bo te lecą niżej i robią straszliwy hałas. Poza tym inaczej machają skrzydłami.

Patrzyłam na odlatujące ptaki i zrobiło mi się smutno, nostalgicznie- taki widok zwiastuje koniec ciepłych jesiennych dni. Nadchodzą listopadowe szarugi. Jednak, na razie, jest bajecznie kolorowo.

Od dwóch lat nie grabię opadłych liści- zostawiam je pod drzewami, na trawniku, na grządkach. Wiosna nie ma po nich śladu, a wszystko, co pod nimi żyje ma szansę przetrwania. Zresztą i tak tego było zbyt wiele i zawsze grabienie stanowiło kłopot- zagrabiać na kupkę, którą trzeba było wywozić na kompost, szkoda zachodu. Za to mam sporo krzewów do uformowania. Bardzo szybko się rozrastają. W niedzielę przycięłam dereń i forsycję rosnącą obok niego. A miałam tylko wyjść z Bezą na jej siusiu. Wzięłam sekator, tak na wsiatkij słuczaj i chwilka zamieniła się w godzinę przycinania. Ale ja to lubię, lubię te chwile w ogrodzie, kiedy sobie mogę spokojnie pracować i prowadzić przemyślenia. Czas przyciąć róże na trzy oczka, może też przytnę już hortensje? Wprawdzie mogą być przycinane na wiosnę, ale ja wolę teraz zrobić jak najwięcej, by wiosną mieć mniej pracy, a i pogoda bywa taka kapryśna, że czasem wszystkie prace przesuwają się na kwiecień czy wręcz maj i trudno nadążyć ze wszystkim.

Byłam na cmentarzu. Na ewangelickim- na tutejszy katolicki nie chodzę, ale wiem, jak wygląda, bo widać przez ażurowy płot ciasno ułożone nagrobki, przejść prawie brak i ani jednej zieleniny w postaci krzewu czy drzewa. Nawet marnej tui nie ma. Na ewangelickim mamy główną, szeroką i wybrukowaną, alejkę. W zeszłym roku posadzono między nagrobkami świerki oraz lipy. W miejsce wyciętych starych lip posadzono rząd świerków- to pod płotem. Jest jeszcze sporo trawnika. Cmentarz jest niewiele większy od katolickiego, a jego wygląd, to raczej zasługa innego finansowania oraz dużo mniejszej liczby ewangelików we wsi. Składki, jakie płacą ewangelicy (oprócz zwyczajowej tacy), są rozdysponowane przez radę parafialną, która dba również o to, by cmentarz wyglądał przyzwoicie.

Czysto, schludnie. Na większości grobów już świeże stroiki. Niestety w większości sztuczne. Sama byłam zmuszona kupić takie na wpół sztuczne- kwiaty z tkaniny, spód z plecionej wikliny, ale jakieś gałązeczki były plastikowe.

Po trzech latach kupowania naturalnych stroików, doszłam do wniosku, że może one i ekologiczne, może i ładne, ale trwałość ich jest znikoma. Po miesiącu wyglądały szmaciato, szaro buro. W sumie nadawały się do wyrzucenia. 

W tym roku trudno kupić małe znicze. Wystawione są albo różnej wielkości wkłady, albo duże znicze z różnymi duperelami ozdóbkowymi- ogólne szkaradziejstwo. Kiedy groby nie były pokryte w całości płytami, kupowałam zwykłe świece i je wsadzałam w ziemię. A teraz strach, że stearyna zniszczy płytę, trzeba jednak kupować te znicze. Ale ograniczam- po jednym na grób i starczy.

Stojąc przy grobie pradziadków, patrzę i nie potrafię wywnioskować, która żona dziadka- a miał ich trzy- była moją prababką. Na nagrobku są tylko daty zgonów, nie ma dat urodzin. W tym grobie leżą pradziadek i jego dwie żony oraz syn pradziadka. Trzecia żona jest pochowana gdzie indziej, nie wiem gdzie. Będę musiałam pójść do parafii i, o ile jeszcze są, zajrzeć do ksiąg parafialnych. Może tam się czegoś dowiem. Na rodzinę nie mam co liczyć, nie pamiętają, nie wiedzą, a w sumie to chyba dla nich to nie jest ważne. Ja pamiętam pradziadka, moje młodsze kuzynku już nie.

 Grób pradziadka znajduje się na brzegu cmentarza. Obok, przy płocie rosną dwa dorodne, bardzo stare kasztany. Było ich więcej, ale murszały, traciły konary i kilka sztuk wycięto. Pod nogami mnóstwo dojrzałych owoców. Nie umiałam się oprzeć, tak pięknie błyszczały w słońcu, pozbierałam trochę do reklamówki, by w domu wsypać je do salaterki. Kryształ niezbyt pasuje do kasztanów, ale nie mam takiej np. ludowej misy, by to się zgrało. Kilka noszę w kieszeni- mają dobrą energię.

 

Przesunęliśmy zegary- nie odczułam zbytniej różnicy. Chodzę z Bezą po szóstej do ogrodu- ostatnio było to po siódmej- wyspana i bez oporów. Jest jeszcze jasno, niemniej za  tydzień, dwa  trzeba będzie zabierać latarkę.

Te zdjęcia zrobiłam trzy dni temu- pełnia myśliwych. W październiku zbiega się fajna sprawa- księżyc jeszcze świeci na zachodnim niebie i to wysoko, a już na wschodzie pojawia się słońce.  

Chyba w marcu albo w kwietniu dzieje się na niebie tak samo.
 

W tym roku nie filcuję dyniek, ale zrobiłam sobie motankę- słowiańską lalę ze szmatek.

 

Moja motanka nie jest słowiańską lalką mocy. Podczas tworzenia słowiańskich lalek mocy nie używa się nożyczek ani żadnych ostrych narzędzi. Nie szyje się ich za pomocą igieł, nie spina agrafkami, nie przyszywa się zatrzasków i haftek.

Ja umotałam lalkę, która dawniej służyła do zabawy i nie ma w sobie żadnej magicznej mocy- podczas motania takich lalek można używać noża czy nożyczek. Dałam jej prezent, choć to lalka bez magii- pas z szerokiej czerwonej wstążki zawiązany na kokardę.

Fajna zabawa podczas motania. Bierze się szmatki, ścinki, włóczkę, albo sznurek no i mota według określonej kolejności. 

O mojej motance- całym procesie oraz filmik instruktażowy- więcej na blogu robótkowym (kliknąć w obrazek na pasku po prawej stronie)

Mam zamiar zamotać sobie lalkę magiczną, gdzie nie będę używała nożyczek, ale to za jakiś czas.

A motanki to:

„Motanki są tworami starej magii, magii wręcz pierwotnej. Motanki to znane od zarania dziejów, motane przez nasze przodkinie lalki , które miały przeróżne zadania do spełnienia. Swoją pracę w tym kierunku zaczynały zaraz po powołaniu do życia i określenia ich roli. Każda motanka ma duszę, dlatego też żadna nie posiada twarzy, ponieważ mogłoby spowodować to nadanie jej cech ludzkich i pociągnąć ją do zajęcia się swoimi sprawami i spełnianiu własnych życzeń. (...)

W zależności od rodzaju lalki, można poprosić ją dosłownie o wszystko, tak naprawdę nie ma ograniczeń. Jednak nasze życzenie musi być wypowiedziane jasno i klarownie. Lalki mogą być wykonane w celu ochrony domostwa, opiekowania się dziećmi, pomyślności w biznesie, przyciągania pieniędzy, pomagania w gospodarstwie domowym, dbania o ciężarne kobiety i jeszcze w wielu innych celach. (…) Każda motanka musi otrzymać prezent od osoby, która będzie chciała korzystać z jej mocy. Ja dodaję zawsze elementy ozdobno- ochronne, oraz wspomagające działanie, jednak każdy musi dać lalce jakiś drobiazg samodzielnie, przez wyznaczeniem jej zadania. W prezencie można jej dać mały koralik, ozdobną tasiemkę, czy cokolwiek co przyjdzie nam do głowy i upiększy motankę.”

W cytowanym artykule na temat motanek, autorka wymienia ich rodzaje. Jest motanka „karmicielka”, są „ziarnuszka”, „rodzicielka”, „otulaczka”, „podróżniczka”, „żadanica”, „zielarka”, „lulanka”, „tryzenka” i wiele innych. A każda stara się wywiązać z nad powierzonego jej zadania.

Więcej o motankach znajdziecie pod adresem:

https://rodzimowiedzma.pl/motanki-slowianskie-lalki-mocy/

Piękny pałac lecz bez duchów.

 

Co się odwlecze, to nie uciecze. O tym pałacu miałam już dawno napisać. Stoi on bardzo blisko naszego domu, niespełna 3 kilometry w stronę granicy czeskiej, w Kończycach Wielkich. To pół godziny marszu z domu, przez pola i las. Pałac blisko, historia pałacu i jego mieszkańców bogata, a jednak, a jednak.... dopiero teraz postanowiłam to opisać. Pod koniec września przejeżdżając obok pałacu, zatrzymałam się, by sfotografować pomnik Sobieskiego. Kiedy za pierwszym razem robiłam zdjęcia pałacu (oczywiście z zamiarem opisania go zaraz, natychmiast)- chyba to było w zeszłym roku, o tym pomniku nie było jeszcze mowy. Nie było też mowy o alei starych dębów. Wygląda na to, że odwlekanie jednak na dobre wyszło- opis będzie pełniejszy i prawdopodobnie poświęcę temu tematowi więcej postów. Ten o pomniku Sobieskiego będzie następnym, ponieważ działo się, oj działo i przed wiekami, i teraz.

Najpierw o pałacu i jego historii.

Dwór obronny w Kończycach Wielkich, które wtedy nazywały się Kończycami Książęcymi, wraz z wsią i folwarkiem, był własnością rodu Korniców, co zostało odnotowane w 1305 roku, w księgach biskupstwa wrocławskiego. Sama zaś wieś została zasiedlona pod koniec XIII wieku i należała do Piastów Cieszyńskich. Od 1526 roku Kończyce należały do Habsburgów. A następnie zamek należał do Mniszków, Karwińskich z Karwiny oraz Bludowskich z Błędowic. Od XVII wieku należał do rodu Wilczków (młody Wilczek poślubił młodą Bludowską i osiedli w Kończycach Wielkich).

Ja tutaj wymieniam miejscowości, które należały kiedyś do Księstwa Cieszyńskiego, potem Śląska Austriackiego, a obecnie są w granicach Czech, ale to kiedyś był jeden region o wspólnej kulturze, języku, nie przedzielony granicą na Olzie. Frydek, Karwina, Błędowice.... znajdują się bardzo blisko Kończyc Wielkich.

Zamek obronny przebudowano na początku XVII wieku na pałac- zrobiono to na polecenie Mikołaja Wilczka (ród Wilczków pochodził z Zimnicy, obecnie dzielnica Frydka- Mistka). Wilczek ufundował też przylegającą do zamku drewnianą kaplicę p. w. Opatrzności Bożej. Zamek stanowił rodową siedzibą. A ród Wilczków był jednym z najznamienitszych rodów ówczesnego Księstwa Cieszyńskiego. Wnuk Mikołaja Wilczka, baron Jerzy Fryderyk Wilczek, przebudował zamek na pałac w stylu barokowym z elementami klasycyzmu.

Pałac w Kończycach Wielkich był w posiadaniu tego rodu do połowy XVIII wieku. Następnymi właścicielami majątku oraz pałacu była rodzina Harasowskich. Dokonali oni przebudowy kaplicy na murowaną (w niej mieszczą się ich groby), oraz przebudowali niektóre fragmenty pałacu w stylu rokoko i barokowym. 

Kaplica obecnie

Więcej informacji o historii kaplicy będzie w następnym poście, dotyczącym pałacu w Kończycach Wielkich.
 

Na początku XIX wieku pałac kupił Jan Józef Antoni, hrabia Larisch von Mönnich. Historia rodu Larischów (linia Mönnich), jest związana z Ziemią Cieszyńską i jest bogata w przeróżne zdarzenia.

Budynek pałacowy przebudowano oraz zrobiono go w stylu neorenesansowej toskańskiej willi. W tym czasie, na polecenie hrabiny Larischowej, złożono wokół pałacu park w stylu angielskim. 

 

Pałac znajduje się na platformie- na południe od niego jest stok, który opada w ku stawom i rzeczce Piotrówce, z kolei, za tylną ścianą budynku, znajduje się wysoki stok, porośnięty starodrzewiem.

Dzisiaj już po parku, w stylu angielskim, nie ma śladu, na stokach obecny właściciel założył winnice, nie ma ozdobnych krzewów, alejek itp. Niemniej miejsce jest bardzo malownicze, a sam pałac nadal robi ogromne wrażenie.

Ostatnimi właścicielami pałacu byli Gabriela z rodu Larischa von Mönnich (dostała pałac w spadku) oraz jej mąż Felix Leopold Graf von Thun und Hohenstein.

Mimo, iż mogli zostać w Wiedniu- Feliks był adiutantem cesarza Franciszka Józefa zaś Gabriela była damą dworu cesarzowej i jej ulubienicą- wybrali życie w Kończycach, gdzie osiedli na stałe. 

 

Gabriela była niezwykłą postacią, nazwano ją „Dobrą panią” i to o niej, do dzisiaj, ludność Kończyc Wielkich oraz Cieszyna pamięta, i jej stawia pomniki. Ale o niej to napiszę innym razem.

Po raz kolejny budynek pałacowy został przebudowany oraz zmodernizowany. Tym razem w stylu francuskim barokowo- klasycystycznym.

Dobudowane drugie piętro nad głównym korpusem budynku, całość nakryto mansardowym dachem. Fasadę ozdobiono ryzalitem ujętym pilastrami. Nad podjazdem wybudowano obszerny taras, podparty kolumnami, na który wychodzi się z dużej sali balowej. Poszerzono wieżę zegarową- łączy dwie części pałacu i nakryto ją hełmem. Również kaplica, w tych latach, uzyskała swój klasycystyczny wygląd.

 Park utrzymano w stylu angielskim. Dodatkowo spiętrzono wody na Piotrówce- w ten sposób powstał sztuczny staw z wyspą pośrodku. 

 

 

Na starych pocztówkach widać zadbany park w stylu angielskim.

 

 Pałac, po II wojnie, stał się własnością państwa- mieściły się tu różne instytucje oraz Państwowy Dom Dziecka (do 2006 roku). Budynek miał jednak szczęście, bo nie został zdewastowany, utrzymał swój kształt z XIX wieku. 

 

 

Tył pałacu- we wnęce znajduje się mały herb. Nie mam pojęcia, dlaczego właśnie na tej ścianie jest on umieszczony. A ponieważ mam więcej pytań dotyczących pałacu, będę musiała je sobie spisać na kartce i w wolnej chwili podejść do właścicieli by uzyskać odpowiedzi na nie. O ile się da, o ile oni będą znali na tyle historię pałacu, by na bardzie szczegółowe pytania odpowiedzieć.

Tył pałacu- widok od strony zalesionego kopca. Zawsze staram się obfotografować obiekt ze wszystkich stron. Tutaj akurat widok jest mało interesujący. W pałacu mieszkają jego właścieciele, toteż i "gospodarski bałagan" przy nim też jest.

Bok i tył pałacu- widok z alei 100 dębów. Winnica zasadzona przez obecnych właścicieli.

Obecnie właścicielem jest rodzina Lipskich, która założyła winnicę Chateau Kończyce Wielkie, a w budynku mają swoje siedziby: Stowarzyszenie Cieszyński Szlak Wina oraz Fundacja im. Dobrej pani, kontynuująca dziedzictwo hrabiny Gabrieli von Thun und Hohenstein. Pałac jest na bieżąco remontowany, tylko park, według mnie, jest mizerny i ciut zaniedbany. Myślę, że niedługo i on będzie porządnie odnawiany. 

Jednak daleka jestem od krytyki, bo utrzymać taki budynek w świetności, a w ogóle wyremontować taki budynek to jest ogromny wysiłek finansowy. Najważniejsze, że pałac nie popada w ruinę, a było już tak blisko tego, bo kiedy starostwo powiatowe zdecydowało się go sprzedać, budynek nadawał się do generalnego remontu. Najpierw kupili go ludzie z Mazowsza za śmieszną cenę, bodaj za 2,5 miliona. Mieli zamiar zrobić w nim hotel. Przeprowadzili częściowy remont i forsy im zabrakło na dalszy. Parę lat pałac stał pusty i niszczał. Znów wystawiono go do sprzedaży. I tym razem trafił w dobre ręce. Żyje, organizuje się w nim różne imprezy, powoli staje się znów rozpoznawalny nie tylko w regionie, ale i w kraju.

 Chciałam przejść na wyspę, ale wejście było zastawione stoliczkiem. Nie zaryzykowałam.

Herby rodowe.

Herb rodu Thun und Hohenstein: austriacko- czeski ród pochodzi z Tyrolu. Na ziemiach czeskich pojawił się w XVII wieku, gdzie ich główną siedzibą i majątkiem było miasto Děčín. Od 1911 roku uzyskał prawa do tytułu książęcego, które to nadał im cesarz Franciszek Józef.

Herb rodu Larisch von Mönnich

Pod spodem herb Larischów na tylnej ścianie pałacu w Kończycach Wielkich.

 

W tym pałacu nie ma duchów, nie ma nawiedzonych istot, nic nie straszy, nie błąka się po nim ani biała, ani czarna dama, upiorów i strzyg też nie ma. W każdym razie żadnych takich ekscesów okoliczna ludność dawniej jaki obecnie nie spostrzegła. Szkoda.

Stare zdjęcia z podanych artykułów.
https://www.cieszy.pl/niesamowita-historia-rodu-thun-hohenstein-i-ich-palacu-w-konczycach-wielkich/
https://www.chateau-konczycewielkie.pl/historia/
https://www.ruinyizamki.pl/palace%20widok/konczyce%20wielkie.html

https://pl.wikipedia.org/wiki/Thun-Hohenstein

https://zamkilubuskie.pl/8242/

https://zwrot.cz/2019/04/spacery-ze-zwrotem-palac-w-konczycach-wielkich/